Eén verkiezing domineert 2028: de sociale verkiezingen
In tegenstelling tot 2024, toen de Belgen voor bijna alle niveaus tegelijk stemden, telt 2028 slechts één nationale verkiezing: de sociale verkiezingen. Ze vinden om de vier jaar plaats in privébedrijven en duiden de werknemersvertegenwoordigers aan in twee organen:
- de Ondernemingsraad (OR), en
- het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW).
Er zijn in 2028 geen federale, regionale, Europese, provinciale of gemeentelijke verkiezingen gepland.
Wanneer precies in 2028?
De vorige editie liep van 13 tot 26 mei 2024. De verkiezingen van 2028 worden verwacht in een periode van twee weken in mei 2028; de exacte data worden bij wet vastgelegd en bevestigd door de FOD Werkgelegenheid. Elk bedrijf kiest vervolgens zijn eigen stemdag ("dag Y") binnen die periode.
De procedure start lang vóór de stemdag:
- ±december 2027 (dag X-60): de werkgever deelt de technische bedrijfseenheden, personeelsaantallen en leidinggevende functies mee
- ±februari 2028 (dag X): officiële aankondiging van de verkiezingsdatum in elk bedrijf
- X+35: indiening van de kandidatenlijsten door de vakbonden
- dag Y (mei 2028): stemming, telling en zetelverdeling
Welke bedrijven moeten verkiezingen organiseren?
De drempels zijn gebaseerd op het gemiddelde aantal werknemers tijdens een referteperiode:
- 50 of meer werknemers: een CPBW moet worden verkozen
- 100 of meer werknemers: ook een Ondernemingsraad moet worden verkozen
De telling gebeurt per "technische bedrijfseenheid", die niet altijd samenvalt met de juridische entiteit.
Wie stemt?
Alle werknemers van het bedrijf mogen stemmen, al dan niet lid van een vakbond, op voorwaarde dat ze minstens drie maanden anciënniteit hebben. Uitzendkrachten kunnen stemmen bij de gebruikende onderneming als ze aan een minimale aanwezigheidsvoorwaarde voldoen.
De kiezers worden ingedeeld in kiescolleges: arbeiders, bedienden en - waar het personeelsbestand dat rechtvaardigt - aparte colleges voor jonge werknemers (jonger dan 25) en, voor de Ondernemingsraad, het kaderpersoneel.
Wie wordt verkozen?
De werknemers verkiezen hun personeelsafgevaardigden voor een mandaat van vier jaar. De kandidaten staan op lijsten van de representatieve vakbonden - ABVV, ACV en ACLVB - en, voor het kadercollege, ook van de NCK of "huislijsten". De zetels worden proportioneel verdeeld.
De werkgeversafvaardiging wordt niet verkozen: zij wordt aangeduid door de werkgever.
Kan er elektronisch gestemd worden?
Ja. Sinds de modernisering van de regels mogen bedrijven elektronisch stemmen organiseren, ook vanaf eender welk toestel en eender welke locatie, mits een unaniem akkoord binnen de bestaande raad of het comité (of met de vakbondsafvaardiging). E-voting schrapt de papieren logistiek, versnelt de telling en maakt deelname makkelijker voor telewerkers en medewerkers op het terrein - lees hoe u een offerteaanvraag voor een online stemtool opstelt of ontdek onze dienst sociale verkiezingen.
En de andere Belgische verkiezingen?
Voor de volledigheid, de volgende data van de andere verkiezingen:
- Federale, regionale, gemeenschaps- en Europese verkiezingen: om de vijf jaar - volgende editie in juni 2029 (de 150 zetels van de Kamer, de regionale en gemeenschapsparlementen, en de 22 Belgische zetels in het Europees Parlement: 13 Nederlandstalige, 8 Franstalige, 1 Duitstalige)
- Gemeente- en provincieraadsverkiezingen: om de zes jaar - volgende editie in oktober 2030 (traditioneel de tweede zondag van oktober)
Bereikt uw bedrijf de drempel van 50 of 100 werknemers, dan is 2028 dus uw verkiezingsjaar - en de voorbereiding start eind 2027.
